Luister
Live
23 november 2021 - 05:59
Deel dit artikel:

Nicolaasgilde trots op eigen gildekamer: 'Ooit was er een zwarte Sinterklaas'

In het Carolusgebouw aan de Oranje Nassaustraat in Valkenswaard gaat het niet alleen om steendruk, sigaren en valkerij. Ook het eeuwenoude gilde op de eerste verdieping tegenover de lift blaast een volwaardige partij mee. En zéker tussen nu en 6 december. De Gildekamer van het Sint-Nicolaasgilde is een prachtig museum.

valkenswaard24 / Evert Meijs • Beeld - Evert Meijs

Iedere woensdag- en vrijdagmiddag is de gildekamer geopend. Maar in deze grillige tijden kun je beter vooraf even bellen met Toos en Jack Bogers (06-24287975) om zeker te weten dat de deur open is van dit gratis toegankelijke museum. Graag komen ze ook voor afspraken buiten deze twee middagen naar het fraaie museum, dat officieel gildekamer wordt genoemd.

Links en rechts naast de toegangsdeur hangen diverse ingelijste foto’s die al een aardig beeld geven van het Nicolaasgilde. Er wordt gemarcheerd, getromd, geschoten, gedanst en gevendeld. Er vinden wedstrijden plaats en er wordt gevierd. Dan arriveren Jack en Toos Bogers. Ze halen de deur van het slot en plotsklaps sta je midden in de wereld van het gilde, rondom honderden geschriften, foto’s, objecten en zilver van het Sint-Nicolaasgilde, dat al vóór 1609 actief was in Valkenswaard. Maar eerst is er een gesprek in de archiefruimte, naast de tentoonstelling.

Toos en Jack zijn het keizerspaar van het gilde. Jack: “Als je bij de schietwedstrijd het laatste stukje van de vogel omlaag schiet, ben je koning. Ben je voor de derde keer achter elkaar koning, dan word je keizer.”

Op de vraag hoe het met het gilde gaat, zegt het echtpaar dat het op dit moment minimaal is. Toos: “Je kunt vanwege corona niet naar buiten treden, de kringgildedag is al een paar jaar afgezegd en misschien gaat die dag voor 2022 ook weer de mist in. En dat is niet leuk. Bovendien hebben we minder leden vanwege leeftijd, ziekte of overlijden. Zo is onze kapitein onlangs ook gestorven”, en ze pakt er het bidprentje van Jan Brusselers bij. “Hij werd door de gildeleden gekozen om voorop te staan in de kerk en bij de optochten. Hij was herkenbaar aan een sabel die hij als kapitein droeg.” Jack is penningmeester van de groep en Toos beheert het archief. Zij weet uit haar hoofd dat er op dit moment negentien leden zijn. Wapens heeft het gilde niet meer in bezit. “Ons gemeentelijk schietterrein is over gegaan naar Schutterij Prins Hendrik, achter Scholengemeenschap WereDi. Dat gilde zat oorspronkelijk bij café De Prins aan de Leenderweg, waar toen nog de schutsbomen stonden.”

Samenwerking met Dommelen

Het gilde is daarentegen trots op het feit dat al vóór 1609 als een schuttersgilde bestond. “We hebben daar een keizerspenning van; moet je dadelijk maar eens kijken. Verder terug dan 1609 kunnen we in archieven niks vinden. Onze schoonzoon is het jongste lid, hij meldde zich aan in 2019, toen onze dochter koning werd. Zo kwam ikzelf ook bij het gilde toen Jack voor het eerst koning werd. Mijn man en onze dochter zijn inmiddels veertig jaar lid.” Dan geeft het keizerspaar een inkijk in het jaarprogramma van het gilde. “We hebben kringgildedagen, we vieren de patroonsdag, we doen koningsschieten en we zijn actief bij de Handelse processie. Natuurlijk is er ook een gezellige familiedag, zonder kostuum. Vroeger organiseerden wij ook altijd de intocht van Sinterklaas in Valkenswaard.” Dan onthult Toos dat er plannen zijn om te gaan samenwerken met het St.-Martinusgilde uit Dommelen. “Waar heb je nog een geschikt café in Valkenswaard om samen te komen als gilde?” zegt Jack. “Ook met de kringgildedagen zouden we kunnen gaan samenwerken met Dommelen, want zij hebben ook niet denderend veel leden en samen zijn we een behoorlijke groep”, vult Toos aan en kondigt aan dat op 13 december een gezamenlijke vergadering hierover plaatsvindt.

Zilveren schildjes op zwart fluweel

Natuurlijk volgt een wonderlijke reis door de gildekamer. Als eerste springt het vele gildezilver in het oog. Foto’s, documenten, schalen, bekers en andere objecten die vaak met teksten met een jaartal zijn ingegraveerd. Poppen staan sierlijk in de open ruimte, gekleed met de uniformen van weleer. Boven op een vitrine prijken oude gildetrommen en handbogen. Prachtig. “Deze glazen schaal wordt gebruikt bij het installeren van de nieuwe koning. Hij wast hierin zijn handen en laat er dan een zilveren munt in vallen. Daar staan de drinkbekers voor het koningspaar en het keizerspaar”, legt Toos uit. “Wist je trouwens dat er ooit een zwarte Sinterklaas geweest is?” Er hangt een kleine versie van het officiële gildevaan, onder glas liggen enkele oude schietgeweren en er staat een fraaie oude bazuin. De vele tientallen zilveren schilden hangen vaak op een fluwelen kleed en geven de gildekamer allure. Tegen de wand staan meerdere hellebaarden en Toos opent een glazen kast met daarin een zeer oud Nicolaasbeeld. Wat lager staat ook het zilver uit 1609, het oudste stuk van de unieke verzameling van ‘de guld’. Jack demonstreert een apparaat om patronen mee te maken en te vullen met kruit.

Ook onder in de kelder van het Carolusgebouw heeft het Sint-Nicolaasgilde nog veel oude materialen staan, zoals trommen en uniformen. De uitgebreide collectie van het Sint-Nicolaasgilde verdient het om meer in de schijnwerpers van het grote publiek te komen staan en voor de continuïteit van het gilde is het noodzakelijk dat nieuwe leden zich komen aanmelden. Het is van groot belang dat de oudste vereniging van Valkenswaard blijft voortbestaan.

Op dit moment rijst de vraag of op 28 november de patroonsdag gevierd mag worden in de Nicolaaskerk. Na de mis is een gezamenlijke bijeenkomst gepland, samen met het Martinusgilde. Binnenkort zal er zekerheid komen. Toos en Jack hopen dat hun dochter op termijn de taken van haar ouders zal overnemen. Het Sint-Nicolaasgilde is één van de vijf gildes binnen de gemeentegrenzen dat het verdient om nog vele jaren een plek te hebben in de lokale en regionale gemeenschap.

Download de gratis app van Valkenswaard24 en mis niets → Apple | Android

Deel dit artikel:

Reageren

Ga terug